Κοινό άρθρο Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα και Προέδρου της Σοσιαλιστικής Ομάδας (PES Group) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, Λούκα Μενεσίνι στην ιταλική εφημερίδα ” La Repubblica”
Η μεταπολεμική συμφωνία, πάνω στην οποία οικοδομήθηκαν τα ηθικά θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το κοινωνικό συμβόλαιο που στήριξε την ανάπτυξη της Ευρώπης μέχρι πριν από περίπου δύο δεκαετίες βασίζονταν σε τρεις υποσχέσεις:
1. Η εργασία θα σε προστάτευε από τη φτώχεια.
2. Το κράτος θα διασφάλιζε σε όλους την πρόσβαση σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες.
3. Τα παιδιά σου θα ζούσαν καλύτερα από εσένα.
Σήμερα, και οι τρεις αυτές υποσχέσεις έχουν αθετηθεί.
Και αυτό δεν συνέβη τυχαία. Δεν διαβρώθηκαν από φυσικές δυνάμεις. Ήταν αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, οι οποίες επί δεκαετίες παρουσιάζονταν ως μονόδρομος. Λανθασμένες κυβερνητικές αποφάσεις, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, τις αποδόμησαν μία προς μία. Ανάμεσά τους και αποφάσεις που προήλθαν από τη δική μας πολιτική οικογένεια.
Το κοινωνικό αυτό συμβόλαιο δεν βρίσκεται πλέον απλώς σε κρίση. Έχει καταρρεύσει.
Από τις μαθητικές και φοιτητικές πορείες μέχρι τις κινητοποιήσεις για τη στέγαση, ακόμη και μέσα από τις βίαιες και απερίσκεπτες συγκρούσεις, το μήνυμα είναι το ίδιο: το κοινωνικό συμβόλαιο της Ευρώπης διαλύεται.
Το ίδιο μήνυμα λαμβάνουμε και από τις κάλπες, όπου ένα ολοένα αυξανόμενο ποσοστό πολιτών είτε απέχει είτε ψηφίζει αποκλειστικά εναντίον κάποιου.
Οι κοινωνίες μας εμφανίζονται πλουσιότερες στα χαρτιά, αλλά είναι φτωχότερες στην καθημερινή ζωή. Οι οικονομίες μας είναι οργανωμένες γύρω από ένα χρηματοοικονομικό σύστημα που αποσπά πλούτο αντί να τον δημιουργεί. Μια ολόκληρη γενιά βρίσκεται σχεδόν αποκλεισμένη από την προσιτή στέγη, την ασφάλεια και οποιαδήποτε αξιόπιστη προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον.
Ο συλλογικός μας πλούτος δεν εξαφανίστηκε. Μεταφέρθηκε προς τα πάνω και συσσωρεύτηκε σε όλο και λιγότερα χέρια.
Από το 2010, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποδείξει τρεις φορές ότι μπορεί να εξασφαλίσει πόρους όταν αναγνωρίζει μια κατάσταση ως έκτακτη ανάγκη.
Κινητοποίησε τεράστια ποσά σχεδόν εν μία νυκτί για να προστατεύσει τις τράπεζες κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης, ανέστειλε μέσα σε λίγες ημέρες τους αυστηρούς δημοσιονομικούς της περιορισμούς όταν ξέσπασε η πανδημία και τους χαλάρωσε ξανά όταν η Ευρώπη αποφάσισε να προχωρήσει στον επανεξοπλισμό της.
Στην Ελλάδα χορηγήθηκαν δάνεια άνω των 200 δισεκατομμυρίων ευρώ για να περιοριστεί η μετάδοση της χρηματοπιστωτικής κρίσης, αλλά υπό τον όρο της λιτότητας. Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων κατευθύνθηκε προς πιστωτές και τράπεζες και πολύ μικρό μέρος στον κρατικό προϋπολογισμό.
Το 2020, για την αντιμετώπιση της κρίσης της COVID-19, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέστειλε τους δημοσιονομικούς της κανόνες και, μέσω της πρωτοφανούς πρωτοβουλίας NextGenerationEU, προχώρησε σε κοινό δανεισμό μεγάλης κλίμακας.
Το 2025 ενεργοποίησε ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, προωθώντας τον επανεξοπλισμό.
Ο πραγματικός περιορισμός δεν είναι οι πόροι, αλλά η πολιτική βούληση. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος αποφασίζει τι θεωρείται έκτακτη ανάγκη.
Η Ευρώπη δεν στερείται μέσων. Πάσχει από μια περισσότερο ή λιγότερο εκούσια μυωπία.
Η οικονομική ανασφάλεια και η αίσθηση ότι οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται προς όφελος των πολιτών δημιούργησαν το έδαφος πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε —και συνεχίζει να αναπτύσσεται— η ριζοσπαστική Δεξιά.
Με την αποδόμηση των δημόσιων υπηρεσιών, την αποδυνάμωση των συνδικάτων και τη μετατροπή της ανασφάλειας σε μόνιμη συνθήκη ζωής, οι άνθρωποι αισθάνονται ότι στερούνται δύναμης, του αισθήματος του ανήκειν και της ελπίδας.
Η νέα Ακροδεξιά έχει κατανοήσει αυτή την οργή.
Υπόσχεται την ανάκτηση του ελέγχου μέσα από τα σύνορα, την αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων και την τιμωρία.
Δεν κατευθύνει αυτή την οργή προς τα πάνω, προς εκείνους που συγκεντρώνουν τον πλούτο και την εξουσία, αλλά προς τα κάτω, εναντίον των μεταναστών, των μειονοτήτων και των φτωχών.
Οι προοδευτικές δυνάμεις στην Ευρώπη δεν θα νικήσουν τη νέα ριζοσπαστική Δεξιά διαχειριζόμενες απλώς με πιο ήπιο τρόπο τις αιτίες που την τροφοδοτούν.
Πρέπει να αλλάξουμε την οικονομική τάξη πραγμάτων που γέννησε αυτή την οργή.
Και το πρώτο πεδίο μάχης για την αναδιαμόρφωση αυτής της οικονομικής τάξης είναι η δημοσιονομική ισχύς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συγκεκριμένα, ο προϋπολογισμός που διαπραγματεύονται αυτή τη στιγμή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο οποίος θα καθορίσει τις δυνατότητές μας να επενδύσουμε στις κοινωνίες μας έως το 2034.
ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ — TAKE A STAND
Δυστυχώς, η πρόταση που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι επακόλουθες αναθεωρήσεις από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο φαίνεται να κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν που απαιτείται: λιγότεροι πόροι για κοινωνικούς στόχους, όπως η στέγαση και η υγεία, περιθωριοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης και των τοπικών ιδιαιτεροτήτων, λιγότερα χρήματα για την προστασία των κοινοτήτων και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών και λιγότεροι πόροι για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Για αυτόν τον λόγο, πρέπει να πάρουμε θέση.
Σε μια διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον περασμένο μήνα, παρουσιάσαμε τη «Διακήρυξη των Αθηνών: Ένας Προϋπολογισμός για τη Δημοκρατία» (Athens Declaration: A Budget for Democracy), με στόχο να διεκδικήσουμε έναν προϋπολογισμό που θέτει τους ανθρώπους και τις τοπικές κοινότητες σε προτεραιότητα, αντί να αποδομεί τον κοινωνικό ιστό που διατηρεί τις γειτονιές μας ασφαλείς και ενωμένες. Υπογράφοντας αυτή την πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία στο www.takeastand.eu, μπορείτε να ενώσετε τη φωνή σας με τοπικούς ηγέτες, δημάρχους και πολίτες από άλλες χώρες και να ασκήσετε πίεση στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ώστε να επενδύσουν σε ένα δίκαιο, ανθεκτικό και πραγματικά δημοκρατικό μέλλον για όλους. Αρνούμαστε να επιτρέψουμε τις περικοπές που τροφοδοτούν τους φόβους που ενισχύουν τους εξτρεμισμούς και προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη αποξένωση από το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Η δημοκρατία ξεκινά από εκεί όπου ζούμε, στους δρόμους και στις πόλεις.
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται αυτή τη στιγμή στις Βρυξέλλες δεν είναι απλώς μια άσκηση γραφειοκρατικής αριθμητικής.
Αφορούν το αν μπορούμε να εξασφαλίσουμε μια κατοικία, να θερμάνουμε τα σπίτια και τις κοινότητές μας και να προστατεύσουμε τις τοπικές δημόσιες υπηρεσίες.
Κάντε τη φωνή σας να ακουστεί.
Luca Menesini, Πρόεδρος της Ομάδας PES στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών
Χάρης Δούκας, Δήμαρχος Αθηναίων, Αντιπρόεδρος της Ομάδας PES στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών
