Καλησπέρα σας,
Έξι χιλιάδες νησιά, νησίδες και βραχονησίδες, μεταξύ των οποίων 227 κατοικημένα νησιά, δεν είναι μια εύκολα διαχειρίσιμη υπόθεση. Να εξυπηρετείς περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους που ζουν σε νησιά, και μάλιστα με μεγάλες ανομοιογένειες που τις συνθέτουν τα Αντικύθηρα των 39 κατοίκων και η Κρήτη των 650.000 κατοίκων, είναι ένα πολύπλοκο project, που το κάνει ακόμη δυσκολότερο, το γεγονός ότι ο πληθυσμός των ελληνικών νησιών το καλοκαίρι, τουλάχιστον, δεκαπλασιάζεται.
Αυτά όμως τα χαρακτηριστικά, δεν μπορούν να γίνουν δικαιολογία για να μετατρέψουν αυτή την γεωμορφολογική ιδιαιτερότητα της Ελλάδας από πλεονέκτημα σε μειονέκτημα όπως τείνει να το μετατρέψει η απουσία σχεδιασμού και εφαρμογής μιας ολοκληρωμένης νησιωτικής πολιτικής.
Η συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης νησιωτικής πολιτικής, ίσως αποτελεί μια από τις πιο δύσκολες και σύνθετες προκλήσεις:
Για παράδειγμα, ποιο είναι το βιώσιμο μοντέλο που θα διασφαλίζει τις στοιχειώδες υπηρεσίες, παιδείας, υγείας, σε νησιά με διψήφιο αριθμό κατοίκων;
Πώς θα διασφαλιστούν στοιχειώδης υποδομές, ύδρευσης, ηλεκτροδότησης, διαχείρισης των απορριμμάτων σε αυτά τα νησιά, που τους καλοκαιρινούς μήνες οι ανάγκες τους πολλαπλασιάζονται;
Και σε αυτά τα στοιχειώδη, που θα έπρεπε ήδη να έχουν διευθετηθεί, προστίθενται και οι νέες – όχι πια και πολύ νέες – προκλήσεις:
Έχουμε μοντέλο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, που δεν θα καταστρέφει το μοναδικό αυτό τουριστικό μας προϊόν; Υπάρχει σχέδιο ανάπτυξης για τα νησιά που δεν θα στηρίζεται στην μονοκαλλιέργεια του τουρισμού; Πως θωρακίζονται τα νησιά του νοτιότερου τμήματος της νότιας Ευρώπης απέναντι στην δίνη του κυκλώνα της κλιματικής κρίσης;
Και υπάρχει και μια τρίτη σημαντική παράμετρος, που αφορά ιδιαίτερο το Αιγαίο και σχετίζεται με γεωπολιτικού χαρακτήρα θέματα:
Πώς τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου θα διαχειριστούν σήμερα τις προσφυγικές ροές και αύριο την κλιματική μετανάστευση, καθώς αποτελούν το σύνορο της Ευρώπης με περιοχές όπου πόλεμοι, φτώχεια, εμφύλιες συγκρούσεις, ακραία καιρικά φαινόμενα ξεριζώνουν εκατομμύρια ανθρώπους από τον τόπο τους;
Η Λέσβος έχει οδυνηρές εμπειρίες. Δύσκολα θα ξεχαστεί η Μόρια, που για χρόνια έγινε αποθήκη ψυχών και ουσιαστικά εξαφάνισε το νησί για μια 5ετία από τον χάρτη του τουρισμού, της ανάπτυξης, της ζωής, δοκιμάζοντας τις αντοχές των κατοίκων της.
Η Λέσβος σήκωσε αυτό το δύσβατο φορτίο με ανθρωπιά και αξιοπρέπεια. Πλήρωσε βαρύ τίμημα. Αλλά δεν φαίνεται η πολιτεία να το αναγνωρίζει. Να σχεδιάζει ειδικά προγράμματα στήριξης των κατοίκων της, της οικονομίας της για να ανακτήσει το χαμένο έδαφος.
Και ενώ μια ποικιλία σοβαρών θεμάτων αναζητούν σχέδιο και πολιτικές για να προστατεύσουμε τον πλούτο που λέγεται ελληνικά νησιά, την ίδια ώρα μένει αναξιοποίητη η βαριά βιομηχανία τους: Το νερό-η θάλασσα, ο ήλιος, ο άνεμος. Φυσικός πλούτος και πρώτη ύλη που η λελογισμένη αξιοποίηση της, θα μπορούσε να δώσει λύσεις σε πολλά προβλήματα.
Μέχρι τώρα οι παρεμβάσεις της πολιτείας είναι άτολμες. Τα μέτρα για τον ΕΝΦΙΑ, τον ΦΠΑ, το νησιωτικό ισοδύναμο είναι μια βοήθεια, αλλά δυσανάλογα μικρή με το μέγεθος των προβλημάτων.
Και θα κυνηγάμε την ουρά μας, αν περιοριζόμαστε κάθε φορά σε αποσπασματικά μέτρα.
Ευελπιστώ ότι αυτή η ημερίδα θα ανοίξει μια σοβαρή και οργανωμένη συζήτηση για τον σχεδιασμό μιας βιώσιμης και ανθρωποκεντρικής αναπτυξιακής στρατηγικής που θα λαμβάνει υπόψη της το νησιωτικό χαρακτήρα της χώρας και τη μοναδικότητα κάθε νησιού, μια συζήτηση που στο επίκεντρο της θα βρίσκεται η προτεραιότητα για την προστασία και την βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και ευημερίας όλων των κατοίκων και των τοπικών κοινωνιών.
Είμαι βέβαιος ότι οι συμμετέχοντες σε αυτή την ημερίδα μπορούν με την γνώση τους να συμβάλουν καθοριστικά στην εκπόνηση ενός τέτοιου σχεδίου.
Όμως τα σχέδια εκπονούνται για να εφαρμόζονται. Και όλοι ξέρουμε ότι αυτό είναι το πιο δύσκολο κεφάλαιο.
Γιατί προϋποθέτει πολιτικές με καθαρές επιλογές και προτεραιότητες: ανάπτυξη και όχι ευάλωτη μεγέθυνση, στο επίκεντρο ο άνθρωπος και όχι τα κέρδη λίγων και ημετέρων, έγνοια για την καθημερινότητα των πολιτών, την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και όχι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.
Προϋποθέτει όμως και πολιτικές δυνάμεις ισχυρές για να εφαρμόσουν αυτές τις πολιτικές. Και πολιτικούς αποφασισμένους να επιδιώξουν συσχετισμούς που θα διαμορφώσουν την εναλλακτική πρόταση προοδευτικής διακυβέρνησης απέναντι στο σημερινό καθεστώς που εξοργίζει την ελληνική κοινωνία, αλλά που δεν βλέπει εναλλακτική.
Την προηγούμενη εβδομάδα ήμουν στην Γαλλία. Εκεί σε ένα μήνα ετοιμάζονται να δώσουν μια μεγάλη πολιτική μάχη, καθώς θα διεξαχθούν δημοτικές εκλογές. Στο Παρίσι, λοιπόν, των μακρόχρονων δημοκρατικών παραδόσεων, το σοσιαλιστικό κόμμα, οι Πράσινοι και το Κομμουνιστικό Κόμμα, αποφάσισαν να συνεργαστούν και να στηρίξουν την υποψηφιότητα του Εμανουέλ Γκρεγκουάρ, εκτιμώντας ότι ο δρόμος της συνεργασίας είναι ο μοναδικός δρόμος για να αντιπαρατεθούν με επιτυχία απέναντι σε δυνάμεις που απειλούν θεμελιώδεις αξίες, την Δημοκρατία, την δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη. Ομονόησαν ότι η υπεράσπιση των αξιών αυτών περνά και μέσα από την ικανότητα τους να δυναμώνουν και να υπερασπίζονται την καθημερινότητα των πολιτών τους. Να δίνουν λύσεις σε πολύπλοκα προβλήματα, να ανταποκρίνονται στις μεγάλες σύγχρονες προκλήσεις και να σχεδιάζουν ένα ασφαλές μέλλον για την κοινωνία τους.
Είμαι απόλυτα πεισμένος ότι αυτός είναι ο δρόμος που πρέπει να πορευτούμε.
Η χώρα μας, παρά την ευημερία των αριθμών, με ευθύνη της κυβέρνησης της ΝΔ αντιμετωπίζει μια σύνθετη κρίση: διεύρυνση ανισοτήτων, κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, παραγωγική υστέρηση.
Καμία πολιτική δύναμη από μόνη της δεν μπορεί να δώσει ολοκληρωμένη απάντηση στις τεκτονικές αλλαγές που συντελούνται! Και ενώ η συζήτηση – έστω και άτολμα – για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων επανέρχεται διαρκώς στο δημόσιο πεδίο, συχνά εξαντλείται σε σενάρια εκλογικής γεωμετρίας και σκοντάφτει σε ιδιοτέλειες και σκοπιμότητες.
Σήμερα αυτό που πρέπει να απαντήσουμε, όσοι αφουγκραζόμαστε τον προοδευτικό κόσμο που αναζητά μια ισχυρή κυβερνώσα προοδευτική δύναμη, δεν είναι ποιος θα συνεργαστεί με ποιον, είναι για ποιο σκοπό, με ποιο σχέδιο και με ποιες δεσμεύσεις.
Καμία συνεργασία δεν μπορεί να σταθεί αν δεν βασίζεται σε σαφή προγραμματική συμφωνία.
Και η προγραμματική συμφωνία, προϋποθέτει προγραμματικό διάλογο. Αυτόν που έπρεπε να είχαμε ξεκινήσει …χθες.
Προϋποθέτει καθαρές θέσεις, ιεράρχηση προτεραιοτήτων και ειλικρινή αποτίμηση διαφορών. Δεν σημαίνει ισοπέδωση, ούτε απώλεια ταυτότητας. Σημαίνει αναζήτηση κοινού τόπου σε κρίσιμα ζητήματα.
Και μπορεί να γίνει. Προχθές ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά κατέθεσαν κοινή πρόταση νόμου για την λειτουργία Εθνικού Συμβουλίου Αγροτικής Πολιτικής. Δεν είναι σε κανέναν μας δύσκολο να φέρει στο μυαλό του πεδία πολιτικής που θα μπορούσαν να είχαν αναπτυχθεί παρόμοιες πρωτοβουλίες. Να αποτελέσουν τη βάση ενός σοβαρού διαλόγου. Όχι με γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά με συγκεκριμένα μέτρα, χρονοδιαγράμματα και κοστολογημένες παρεμβάσεις.
Η κοινωνία ζητά πειστική εναλλακτική διακυβέρνηση. Ζητά σταθερότητα με δικαιοσύνη. Αν ο προοδευτικός χώρος δεν μπορέσει να αρθρώσει κοινό λόγο πάνω σε ένα συνεκτικό πρόγραμμα, το κενό θα καλυφθεί είτε από απογοήτευση είτε από ακραίες φωνές.
Ο προγραμματικός διάλογος των προοδευτικών δυνάμεων είναι πράξη ευθύνης. Αφορά την ικανότητα του πολιτικού συστήματος να ανταποκριθεί στις ανάγκες της εποχής.
Η ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες προοδευτικές τομές δεν προέκυψαν από απομόνωση, αλλά από συγκλίσεις γύρω από σαφείς στόχους.
Και παρότι τελευταία πολυχρησιμοποιήθηκε, ας θυμηθούμε το σύνθημα του Γαλλικού Μάη του ’68: «Αν όχι τώρα, Πότε; Αν όχι εμείς, Ποιος;».
Σας ευχαριστώ
